Menu Close

Yapılandırmada “Erken Ödeme Tazminatı” Kesintisi Hukuka Uygun mudur?

Gamze Gül Girgeç

Günümüz ekonomik koşullarında, yüksek faiz oranlarıyla konut kredisi kullanan tüketiciler, piyasadaki faiz düşüşlerini takip ederek borç yüklerini hafifletmek adına sıkça kredi yapılandırma yoluna başvurmaktadır. Ancak bankaların, kredinin tamamen kapatılmadığı, yalnızca aynı banka bünyesinde yeni faiz ve vade oranlarıyla güncellendiği bu işlemlerde “Erken Ödeme Tazminatı” adı altında ciddi kesintiler yapması, vatandaşlar açısından büyük bir hak mağduriyeti doğurmaktadır.

Peki, borcunuzu başka bir bankaya taşımayıp veya tamamen kapatmayıp sadece mevcut bankanızda şartları iyileştirmek istediğinizde sizden bu ücretin talep edilmesi hukuken ne kadar doğrudur? Yasal haklarınız nelerdir?

Yasal Mevzuat ve Sözleşme Şartlarının Sınırı

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve ilgili Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ uyarınca, konut finansmanı kredilerinde erken ödeme tazminatı alınabilmesi belirli kurallara bağlanmıştır.

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 37. maddesi uyarınca;

MADDE 37- “Tüketici, vadesi gelmemiş bir veya birden çok taksit ödemesinde bulunabileceği gibi, konut finansmanı borcunun tamamını erken ödeyebilir. Bu hâllerde, konut finansmanı kuruluşu, erken ödenen miktara göre gerekli tüm faiz ve diğer maliyet unsurlarına ilişkin indirim yapmakla yükümlüdür.

(2) Faiz oranının sabit olarak belirlenmesi hâlinde, sözleşmede yer verilmek suretiyle, bir ya da birden fazla ödemenin vadesinden önce yapılması durumunda, konut finansmanı kuruluşu tarafından tüketiciden erken ödeme tazminatı talep edilebilir. Erken ödeme tazminatı gerekli faiz indirimi yapılarak hesaplanan ve tüketici tarafından konut finansmanı kuruluşuna erken ödenen tutarın kalan vadesi otuz altı ayı aşmayan kredilerde yüzde birini, kalan vadesi otuz altı ayı aşan kredilerde ise yüzde ikisini geçemez. Oranların değişken olarak belirlenmesi hâlinde tüketiciden erken ödeme tazminatı talep edilemez.” düzenlenmiştir.

Mevzuata göre, kalan vadesi 36 ayı aşan kredilerde tüketiciden en fazla %2 oranında erken ödeme tazminatı tahsil edilebilmektedir.

Bankalar genellikle tüketicinin kredi kullanımı aşamasında imzaladığı Konut Finansmanı Kredi Sözleşmesi veya Sözleşme Öncesi Bilgi Formu’ndaki erken ödeme hükümlerini gerekçe göstererek bu kesintiyi savunmaktadır. Ancak kanunun özü ve yasal düzenlemeler, bu tazminatın yalnızca kredinin vadesinden önce tamamen kapatılması (borcun tasfiye edilmesi) hali için geçerli olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Yargıtay’ın Çizgisi: “Yapılandırma Bir Erken Kapatma Değildir”

Yargıtay’ın yerleşik kararlarında ve Tüketici Hakem Heyetlerinin incelemelerinde, bankaların bu uygulamasına karşı vatandaşı koruyan bir hukuki yaklaşım sergilenmektedir. Yüksek mahkemenin içtihat haline gelmiş kararlarına göre:

Yargıtay, 13. Hukuk Dairesi, E. 2014/3711, K. 2014/4217, T. 18.02.2014 : “Davacı dava dilekçesinde davalı bankadan kullanmış olduğu kredinin borcunu 01.04.2010 tarihinde yapılandırdığını ifade etmektedir. Dosya içerisinde mevcut hesap hareketleri dökümünde 01.04.2010 tarihinde 792,82 TL erken kapama bedeli ile yine aynı tarihte 800,00 TL yeniden yapılandırma bedeli tahsil edildiği görülmektedir. Hesap hareketleri dökümünde ödemelerin 01.04.2010 tarihinde bitmediği yani kredi borcunun tamamiyle kapatılmadığı, ödemelerin bu tarihten sonra da devam ettiği görülmektedir. O halde mahkemece erken kapama olarak nitelendirilen işlemin yasada belirtildiği şekilde bir erken ödeme niteliğinde olmadığı, yapılandırma işlemi olduğu açıktır. Böyle olunca, mahkemece, erken kapama ücreti olarak nitelendirilip reddedilen kısım yapılandırma bedeli olduğundan haksız şart niteliğindedir ve davacıya iadesine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.”

Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2012/20241, K. 2012/29198, T. 20.12.2012: “Davacı eldeki dava ile kendisinden tahsil edilen bedellerin erken ödeme bedeli değil yapılandırma nedeni ile tahsil edilen komisyon bedelleri olduğunu ileri sürerek, yukarıda açıklanan makbuzları iade etmiştir.

Dairemizin yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, yapılan işlemin teknik olarak erken ödeme niteliğinde bulunmayıp yapılandırma işlemi niteliğinde bulunması halinde, erken ödeme ücreti ya da komisyon bedeli adı altında bir ücretin tüketicilerden alınmasında hukuka uygunluk bulunmamaktadır. Bu nedenle, mahkemece, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yanlış değerlendirme ile yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.”

Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Tebliğ’de yeniden finansman işleminde faiz oranının tüketici lehine değiştirilmesi halinde erken ödeme tazminatı uygulanabileceğine ilişkin düzenleme yer almakta olup bu Tebliğ hükmünün Yargıtay’ın yerleşik içtihadıyla ve 6502 sayılı Kanun’un temel ilkeleriyle bağdaşıp bağdaşmadığı tartışmalı olmaya devam etmektedir.”

Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2014/41992, K. 2014/37800, T. 27.11.2014: “Davacının, davalı bankaya hitaben yazmış olduğu ve dosya içerisinde mevcut 13.11.2012 tarihli dilekçesinde, 02.07.2012 tarihinde kullanmış olduğu konut kredisinin yeniden yapılandırılmasını talep etmiş, 15.11.2012 tarihinde kendisine yeni bir ödeme planı çıkartılmış ve bu tarihte kendisinden erken ödeme komisyonu adı altında 2.042,00 TL tahsil edilmiştir. Oysa ki; 15.11.2012 tarihli ödeme planında davacının ödemelerinin bu tarihte bitmediği, yani kredi borcunun tamamiyle kapatılmadığı, ödemelerin bu tarihten sonra da devam ettiği görülmektedir. O halde mahkemece erken kapama olarak nitelendirilen işlemin yasada belirtildiği şekilde bir erken ödeme niteliğinde olmadığı, yapılandırma işlemi olduğu açıktır. Böyle olunca, mahkemece, erken kapama ücreti olarak nitelendirilip reddedilen miktar yapılandırma bedeli olduğundan haksız şart niteliğindedir ve davacıya iadesine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.”

Dolayısıyla tüketici olarak bankaya başvurduğunuzda ortaya koyduğunuz irade, krediyi tamamen kapatıp borç ilişkisini bitirmek değil; mevcut borcunuzu yeni piyasa şartlarına uyarlayarak aynı bankada devam ettirmektir. Krediniz başka bir bankaya taşınmayıp aynı bankada kalıyorsa, bankanın bu işlem nedeniyle doğrudan bir zarara uğradığı iddia edilemez. Dolayısıyla, aynı bankada yapılan yapılandırma işleminde tüketiciden erken ödeme tazminatı alınması yasal mevzuata aykırı olup, sözleşmedeki bu yöndeki dayatmalar haksız şart niteliğindedir.

Haksız Kesintilere Karşı Hangi Hukuki Adımları Atmalısınız?

Kredi yapılandırması sırasında bankanız tarafından sizden haksız yere erken ödeme tazminatı kesildiyse, yasal haklarınızı aramak için şu süreci izleyebilirsiniz:

  • Belgelerinizi Eksiksiz Hazırlayın: Bankaya verdiğiniz yapılandırma başvuru dilekçesini, yeniden finansman bilgi ve onay formunu, eski ve yeni ödeme planlarınızı ve en önemlisi kesintiyi gösteren ödeme dekontunu mutlaka saklayın.
  • Tüketici Hakem Heyetine Başvurun: Kesilen tutarın o yıl için belirlenen yasal parasal sınırlar içinde kalması durumunda, ikamet ettiğiniz veya banka şubesinin bulunduğu yerdeki Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurarak haksız tahsil edilen tazminatın faiziyle iadesini talep edebilirsiniz.

Sonuç olarak; bankaların kredi yapılandırma işlemlerini birer “erken kapatma” gibi değerlendirip tüketicilerden hukuki dayanaktan yoksun kesintiler yapması tüketici koruma hukuku ilkelerine açıkça aykırıdır. Bu tür uyuşmazlıklarda hak kaybına uğramamak ve yasal başvuruların usulüne uygun, eksiksiz yapılmasını sağlamak adına sürecin uzman bir hukukçu desteğiyle yürütülmesi büyük önem arz etmektedir.

For our other articles prepared under the Consumer Protection Law No. 6502 (TKHK);

Tagged , ,

Related Articles