{"id":8768,"date":"2023-02-15T15:46:16","date_gmt":"2023-02-15T12:46:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.efeshukuk.com\/?p=8768"},"modified":"2026-04-01T15:35:26","modified_gmt":"2026-04-01T12:35:26","slug":"deprem-nedeni-ile-idarenin-orumlulugu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/efeshukuk.com\/en\/deprem-nedeni-ile-idarenin-orumlulugu\/","title":{"rendered":"Administrative Responsibility Due to the Earthquake"},"content":{"rendered":"
\"Deprem
Administrative Responsibility Due to the Earthquake<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Deprem Nedeni \u0130le \u0130darenin Sorumlulu\u011fu – \u0130zmir Avukat<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sa\u011flam binalar\u0131n yap\u0131lmamas\u0131 halinde insanlar\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir bir ger\u00e7ek. \u00d6ng\u00f6r\u00fclen durumlar kar\u015f\u0131s\u0131nda ki\u015filerin ve kurumlar\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 hareket etmesini ise hukuk d\u00fczeni elbette korumayacakt\u0131r. Hukuki sorumluluk k\u0131sm\u0131nda, bu yaz\u0131m\u0131zda deprem nedeni ile idarenin sorumlulu\u011fu hususuna de\u011finece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n

Depremin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 zararlardan dolay\u0131 birinci dereceden sorumluluk idareye (devlete) aittir. \u0130darenin kusur sorumlulu\u011fu oldu\u011fu gibi kusuru olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda da deprem nedeni ile idarenin sorumlulu\u011fu oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Yani idare, a\u011f\u0131r bir hizmet kusuru olmasa bile verdi\u011fi zararlardan sorumludur. \u0130darenin tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131ndan, kusurlu olmasa da sorumlu tutulmas\u0131na ”kusursuz sorumluluk” denir. Nitekim, 1999 G\u00f6lc\u00fck depreminde bir\u00e7ok yarg\u0131 karar\u0131 ile idarenin kusuru olmad\u0131\u011f\u0131 durumda da sorumlulu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde kararlar verilmi\u015ftir. Bknz \/ Dan\u0131\u015ftay Karar\u0131 11.D., 2007\/6248 K.:<\/u><\/em>  \u2018\u2019\u2026Deprem ku\u015fa\u011f\u0131ndaki b\u00f6lgede, deprem ger\u00e7e\u011fi veri al\u0131narak yerle\u015fmelerle ilgili alanlar\u0131n belirlenmesi, bu alanlarda yap\u0131la\u015fmada idarenin olumsuz eyleminin bulunmas\u0131 durumunda, depremin m\u00fccbir sebep oldu\u011funun ve illiyet ba\u011f\u0131n\u0131 kesti\u011finin kabul\u00fc olanaks\u0131zd\u0131r…\u2019\u2019<\/p>\n\n\n\n

Deprem nedeni ile idarenin sorumlulu\u011fu i\u00e7in idareye kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lacak davalar 2577 say\u0131l\u0131 Kanun<\/a>un 13. maddesi gere\u011fince tam yarg\u0131 davalar\u0131d\u0131r. Tam yarg\u0131 davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lma sebebi idari eylemler oldu\u011fundan, dava a\u00e7madan \u00f6nce eylemi ger\u00e7ekle\u015ftiren idareye ba\u015fvurmak zorunludur. Zira 2577 Say\u0131l\u0131 Kanuna G\u00f6re: \u2018\u0130dari eylemlerden haklar\u0131 ihlal edilmi\u015f olanlar\u0131n idari dava a\u00e7madan \u00f6nce, bu eylemleri yaz\u0131l\u0131 bildirim \u00fczerine veya ba\u015fka suretle \u00f6\u011frendikleri tarihten itibaren bir y\u0131l ve herhalde eylem tarihinden itibaren be\u015f y\u0131l i\u00e7inde ilgili idareye ba\u015fvurarak haklar\u0131n\u0131n yerine getirilmesini istemeleri gereklidir<\/em>\u201d. Dan\u0131\u015ftay \u0130\u00e7tihatlar\u0131 Birle\u015ftirme kararlar\u0131na g\u00f6re de idareye ba\u015fvurmadan do\u011frudan dava a\u00e7mas\u0131 \u201cidar\u00ee merci tecav\u00fcz\u00fc\u201d say\u0131lmakta, davan\u0131n her safhas\u0131nda dava dilek\u00e7esinin ilgili merciye tevdiine karar verilmektedir. Bu sebeple dava a\u00e7madan \u00f6nce ba\u015fvuru yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini belirtelim.<\/p>\n\n\n\n

Belediyeler, vali ve kaymakamlar kendi g\u00f6rev alanlar\u0131na giren \u00f6zel ve resmi t\u00fcm yap\u0131lar\u0131n \u201cAfet B\u00f6lgelerinde Yap\u0131lacak Yap\u0131lar Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik\u201d h\u00fck\u00fcmlerine uygun olarak de\u011ferlendirme ve denetimini yapmal\u0131d\u0131r. Sonuca g\u00f6re, ilgili Y\u00f6netmeli\u011fin \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fartlar\u0131 kar\u015f\u0131lamayan yap\u0131lar\u0131n mevzuata uygun hale getirilmesi i\u00e7in \u00fc\u00e7 ayl\u0131k s\u00fcre verilmeli ve yap\u0131 tekrar kontrol edilmelidir. Hala uygunlu\u011fu bulunmayan yap\u0131 ve yap\u0131 b\u00f6l\u00fcmleri y\u0131kt\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Afeti \u00f6nlemeye y\u00f6nelik yerle\u015fme ve yap\u0131la\u015fman\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fmalar ve planlamalar nedeniyle ki\u015filer sahip olduklar\u0131 yap\u0131 ruhsatlar\u0131n\u0131n ge\u00e7ersiz say\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve bir kazan\u0131lm\u0131\u015f hak olu\u015fturdu\u011funu ileri s\u00fcremeyeceklerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, yap\u0131 ruhsatlar\u0131 sonradan kamu yarar\u0131na yap\u0131lan yeni d\u00fczenlemeler kar\u015f\u0131s\u0131nda ge\u00e7erliliklerini yitirebilmektedir. \u0130darenin bu anlat\u0131lan denetim ve de\u011ferlendirmeler hususunda zafiyet g\u00f6stermesi halinde hizmet kusurunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmek gerekir. Bu kapsamda depremden \u00f6t\u00fcr\u00fc zarar g\u00f6ren ki\u015fi, binan\u0131n mevzuata ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispat etti\u011finde direkt olarak idarenin kusurunu da tespit etmi\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Konu ile alakal\u0131 \u00f6nemli bir Dan\u0131\u015ftay karar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dad\u0131r:<\/u><\/em><\/p>\n\n\n\n

\u201c\u2026Deprem ku\u015fa\u011f\u0131nda yer alan b\u00f6lgede, deprem ger\u00e7e\u011finin bir veri al\u0131nmas\u0131 suretiyle yerle\u015fmelerle ilgili alanlar\u0131n belirlenmesi, bu alanlardaki yap\u0131la\u015fmaya ili\u015fkin kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131, uygulanmas\u0131 ve denetlenmesiyle ilgili idari faaliyetlerin b\u00fct\u00fcn\u00fcndeki olumsuzluklardan olu\u015fan idarenin olumsuz eyleminin bulunmas\u0131 durumunda, depremin m\u00fccbir sebep olarak de\u011ferlendirilerek zararla illiyet ba\u011f\u0131n\u0131 kesti\u011fini kabule olanak bulunmamaktad\u0131r. Bu durumda, Mahkemece u\u011fran\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclen zarar\u0131n olu\u015fumunda idarenin hizmet kusuru bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi sonucu bir karar verilmesi gerekirken depremin m\u00fccbir sebep kabul edilerek zararla idari faaliyet aras\u0131ndaki nedensellik ba\u011f\u0131n\u0131n ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle davan\u0131n reddi yolundaki kararda isabet g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n

Deprem Nedeni \u0130le \u0130darenin Sorumlulu\u011fu Yarg\u0131lama S\u00fcreci<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bir hakk\u0131n belli bir s\u00fcre i\u00e7inde ileri s\u00fcr\u00fclememesi sebebiyle dava yoluyla elde edilebilme imk\u00e2n\u0131n\u0131n kalmamas\u0131 veya kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u00fcrenin ge\u00e7mesi sonucu bir hakk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131na \u2018zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi\u2019 ad\u0131 verilir. Deprem nedeniyle zarara u\u011frayan ki\u015fi, deprem nedeni ile idarenin sorumlulu\u011fu yoluna ba\u015fvurmak i\u00e7in bu zarar\u0131 \u00f6\u011frendi\u011fi tarihten itibaren en ge\u00e7 1 y\u0131l i\u00e7inde y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmemi\u015f olan idari merciye ba\u015fvurarak deprem nedeniyle olu\u015fan zararlar\u0131n giderilmesi talebinde bulunur. \u0130dari merciye yap\u0131lacak ba\u015fvuru, her halde 5 y\u0131l i\u00e7inde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

 Zarar\u0131n giderilmesi i\u00e7in yap\u0131lan ba\u015fvuruya idare, en ge\u00e7 30 g\u00fcnl\u00fck s\u00fcre i\u00e7inde bir cevap verir. \u0130dare, zarar\u0131n k\u0131smen veya tamamen giderilmesi, zarar\u0131n giderilemeyece\u011fi \u015feklinde ba\u015fvurucuya cevaplar verebilir. Ya da 30 g\u00fcnl\u00fck s\u00fcrede hi\u00e7 cevap vermeyebilir. Cevap vermememe durumu da olumsuz yan\u0131t anlam\u0131na gelmektedir. \u0130darenin verdi\u011fi karar\u0131n olumsuz olmas\u0131 veya ba\u015fvuruya cevap verilmemesi halinde, zarara u\u011frayan ki\u015fi, red karar\u0131n\u0131n kendisine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve 30 g\u00fcnl\u00fck s\u00fcrenin doldu\u011fu tarihten sonraki 60 g\u00fcnl\u00fck s\u00fcrede zarar\u0131n\u0131n tazmin edilmesi i\u00e7in tam yarg\u0131 davas\u0131 a\u00e7abilir. Deprem nedeniyle olu\u015fan zararlar\u0131n giderilmesi i\u00e7in a\u00e7\u0131lan davalar, idari yarg\u0131n\u0131n g\u00f6rev alan\u0131na girer. Bu sebeple deprem sonras\u0131 zarar olu\u015fmas\u0131 halinde olu\u015fan zararlar\u0131n tazmini i\u00e7in g\u00f6revli olan mahkeme idare mahkemeleridir. Yetkili mahkemeye ili\u015fkin d\u00fczenleme, \u0130YUK madde 36\u2019da yer al\u0131r. Maddede belirtildi\u011fi \u00fczere, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmeyerek zarar\u0131n olu\u015fmas\u0131na sebebiyet veren idari merciin bulundu\u011fu yer mahkemesi yetkili olur.<\/p>\n\n\n\n

Deprem nedeni ile idarenin sorumlulu\u011funda, deprem nedeniyle u\u011fran\u0131lan zarar\u0131n giderilmesi amac\u0131yla a\u00e7\u0131lan tam yarg\u0131 davas\u0131n\u0131n kabul edilmesi halinde, ki\u015finin idarenin eylemi nedeniyle zarara u\u011frad\u0131\u011f\u0131 kesinle\u015fmi\u015f olur. Bu kararla birlikte, zarar\u0131n\u0131n ne \u015fekilde giderilece\u011fi de ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde belirtilir. Davan\u0131n reddedilmesi halinde ki\u015fi zarara u\u011fram\u0131\u015f olsa bile bu zarar\u0131n deprem nedeni ile idarenin sorumlulu\u011fu nedeniyle olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 kesinle\u015fmi\u015f olur. Deprem nedeni ile idarenin sorumlulu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde ayn\u0131 zarar sebep g\u00f6sterilerek idareye kar\u015f\u0131 tekrar dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

Devlete Kar\u015f\u0131 Tazminat Davas\u0131 A\u00e7\u0131labilir Mi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Devletin deprem nedeniyle ortaya \u00e7\u0131kan zararlar\u0131 belli bir \u00e7er\u00e7evede tazmin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve bu kapsamda ki\u015filerin idareye kar\u015f\u0131 yarg\u0131 yoluna ba\u015fvurma hakk\u0131 bulunmaktad\u0131r. \u0130dari Yarg\u0131lama Usul\u00fc Kanunu\u2019nda d\u00fczenlenen idari dava t\u00fcrlerinden biri, idareye kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lacak ve tazminat talep edilebilen tam yarg\u0131 davas\u0131d\u0131r. Bu davalar, idarenin eylem veya i\u015flemleri sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan gerek maddi gerek manevi zararlar\u0131n tazmini i\u00e7in a\u00e7\u0131labilmektedir. Deprem nedeni ile idarenin sorumlulu\u011fu noktas\u0131nda bu davalar\u0131 a\u00e7ma hak ve yetkisi, yaln\u0131zca idari i\u015flem ve eylemlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc haklar\u0131 ihlal edilen ki\u015filere aittir. Ki\u015filik haklar\u0131na olan sald\u0131r\u0131n\u0131n idare taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi halinde manevi zarar, idare mahkemelerinde tam yarg\u0131 davas\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda talep ve dava edilebilir. Mahkemenin manevi tazminat talebini kabul edebilmesi i\u00e7in bir zarar s\u00f6z konusu olmal\u0131, bu zarar idarenin eylem veya i\u015fleminden kaynaklanmal\u0131, ayr\u0131ca ortaya \u00e7\u0131kan zarar ile idarenin eylem veya i\u015flemi aras\u0131nda illiyet ba\u011f\u0131 bulunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 olarak; T\u00fcrkiye\u2019nin bir deprem \u00fclkesi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde aktif fay hatlar\u0131n\u0131n oldu\u011fu birinci derece deprem alanlar\u0131na yerle\u015fim yeri izinleri verilmemesi, yerle\u015fim planlar\u0131nda gerekli \u00f6zenin g\u00f6sterilmesi ve gerekli \u00f6zen g\u00f6sterilse dahi s\u00f6z konusu b\u00f6lgedeki yap\u0131lar\u0131n deprem y\u00f6netmeliklerine uygun olarak yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 konusunda gerekli denetimlerin s\u0131k\u00e7a yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Her ne kadar depremin m\u00fccbir sebep hali oldu\u011fu s\u00f6ylense de, \u00fclkemizin co\u011frafyas\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda depremi m\u00fccbir sebep kapsam\u0131 alt\u0131nda de\u011ferlendirmek ve illiyet ba\u011f\u0131n\u0131n idare lehine kesin \u015fekilde kalkt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmek hakkaniyetle ba\u011fda\u015fmayacakt\u0131r. Zira T\u00fcrk yarg\u0131s\u0131n\u0131n ge\u00e7mi\u015f y\u0131llardaki b\u00fcy\u00fck depremler i\u00e7in verdi\u011fi kararlar\u0131 da bu y\u00f6ndedir. Yukar\u0131daki hususlarda idarenin bir eksikli\u011fi s\u00f6z konusu oldu\u011funda ise, hizmet kusurunun ger\u00e7ekle\u015fece\u011fini kabul etmek gerekir.<\/p>\n\n\n\n

Other works that may be of interest to you;<\/p>\n\n\n\n

\n
\n