{"id":8731,"date":"2023-02-06T13:51:56","date_gmt":"2023-02-06T10:51:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.efeshukuk.com\/?p=8731"},"modified":"2023-02-06T13:55:28","modified_gmt":"2023-02-06T10:55:28","slug":"cekin-iptali-davasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/efeshukuk.com\/en\/cekin-iptali-davasi\/","title":{"rendered":"Check Cancellation Case"},"content":{"rendered":"
\"\u00c7ekin
Check Cancellation Case<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u00c7ekin \u0130ptali Davas\u0131 – \u0130zmir Avukat<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7ek Nedir?<\/h2>\n\n\n\n

\u00c7ek, ticari hayatta s\u0131k\u00e7a kullan\u0131lan, yeni giri\u015fimcilerin de tahsilat ve \u00f6deme i\u015flemlerini d\u00fczenlemek i\u00e7in yararlanabilece\u011fi bir evrakt\u0131r. K\u0131sacas\u0131 \u00e7ek s\u0131k kullan\u0131lan bir \u00f6deme arac\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Zayi Ne Demek?<\/h2>\n\n\n\n

\u00c7ekin zayi olmas\u0131, \u00e7ekin kullan\u0131lamaz hale gelmesi veya \u00e7ek sahibinin iradesi d\u0131\u015f\u0131nda elden \u00e7\u0131kmas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. \u00d6rne\u011fin, \u00e7ekin kaybolmas\u0131, \u00e7ekin \u00e7al\u0131nmas\u0131, gasp edilmesi, \u00e7ekin yanmas\u0131, \u00e7ekin y\u0131rt\u0131lmas\u0131, i\u00e7eri\u011finin okunamayacak derecede zarar g\u00f6rmesi, sel ve deprem gibi do\u011fal afetler sonucunda \u00e7ekin yok olmas\u0131 gibi durumlarda \u00e7ekin zayi olmas\u0131 s\u00f6z konusudur.<\/p>\n\n\n\n

\u00a0Zayi Halinde Ba\u015fvurulabilecek Kanuni Yollar<\/h2>\n\n\n\n

\u00c7ekin zayi olmas\u0131 halinde iptal edilmesine ili\u015fkin ba\u015fvurulabilecek kanuni yollar, 6102 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ticaret Kanunu(\u201cTurkish Commercial Code<\/a>\u201d \u2019n\u0131n) 818\/1-s maddesinin a\u00e7\u0131k yollamas\u0131yla poli\u00e7enin iptaline ayn\u0131 Kanun\u2019un 757 il\u00e2 763. maddeleri ile 764\/1. maddesinde yer verilen kurallard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

1.<\/strong> \u00c7ekin \u0130ptali Davas\u0131 A\u00e7\u0131lmas\u0131: <\/strong>\u0130<\/strong>radesi d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7eki elinden \u00e7\u0131kan lehtar veya cirantalar\u0131n ba\u015fvurabilece\u011fi ilk yol, TTK\u2019n\u0131n 757. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u00f6deme veya hamilin yerle\u015fim yerindeki asliye ticaret mahkemesi nezdinde \u00e7ekin iptali i\u00e7in dava a\u00e7\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

2. \u00c7ekin \u0130stirdad\u0131n\u0131 \u0130steme Davas\u0131 A\u00e7\u0131lmas\u0131: <\/strong>\u00c7ekin zayi olmas\u0131 halinde e\u011fer \u00e7eki elinde bulunduran ki\u015fi biliniyorsa bu ki\u015fiye kar\u015f\u0131 \u00e7ekin iadesi (istirdat) davas\u0131 a\u00e7\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n

3. Menfi Tespit Davas\u0131 A\u00e7\u0131lmas\u0131<\/strong>: \u0130ptal davas\u0131 ve \u00f6deme yasa\u011f\u0131na ili\u015fkin dava a\u00e7ma hakk\u0131 bulunmayan ke\u015fidecinin ba\u015fvurabilece\u011fi en \u00f6nemli hukuksal yollardan birisi, menfi tespit davas\u0131 a\u00e7makt\u0131r. S\u00f6z konusu davada, ke\u015fideci ancak \u00e7eki k\u00f6t\u00fc niyetli olarak ele ge\u00e7iren (bilerek bor\u00e7lunun zarar\u0131na hareket eden) hamile kar\u015f\u0131 borcunun bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespitini isteyebilir. <\/p>\n\n\n\n

4. \u00c7ekten Cayma<\/strong> : \u00c7ek elinden r\u0131zas\u0131 hilaf\u0131na \u00e7\u0131kan ke\u015fidecinin sahip oldu\u011fu haklardan birisi de TTK\u2019n\u0131n 799. maddesinde d\u00fczenlenen \u00e7ekten cayma kurumudur. Buna g\u00f6re, \u00e7ek elinden r\u0131zas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7\u0131kan ke\u015fideci, \u00e7ekin ibraz s\u00fcresi ge\u00e7tikten sonra \u00e7ekten cayabilir.<\/p>\n\n\n\n

5. \u00c7eki Haks\u0131z Olarak Ele Ge\u00e7irenler Hakk\u0131nda Su\u00e7 Duyurusunda Bulunma<\/strong>: Uygulamada, \u00e7ekin \u00f6zellikle \u00e7al\u0131nma veya kaybolmas\u0131 gibi durumlarda \u00e7ek elinden \u00e7\u0131kan ki\u015fi taraf\u0131ndan faillerin bulunmas\u0131 amac\u0131yla Cumhuriyet Savc\u0131l\u0131klar\u0131na su\u00e7 duyurusunda bulunulmakta ve bu su\u00e7 duyurusu a\u00e7\u0131lacak \u00e7ek iptali davalar\u0131nda bir delil olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Check Cancellation Case<\/h2>\n\n\n\n

\u0130radesi d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7eki elinden \u00e7\u0131kan lehtar veya cirantalar\u0131n ba\u015fvurabilece\u011fi ilk yol, TTK\u2019n\u0131n 757. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u00f6deme veya hamilin yerle\u015fim yerindeki asliye ticaret mahkemesi nezdinde \u00e7ekin iptali i\u00e7in dava a\u00e7\u0131lmas\u0131d\u0131r. Madde metnindeki \u00e7ek (poli\u00e7e) elinden ki\u015finin dava a\u00e7abilece\u011fi \u015feklindeki ibareden ke\u015fidecinin de mahkemeye ba\u015fvuruda bulunabilece\u011fi gibi bir anlam \u00e7\u0131kmakta ise de Yarg\u0131tay, ke\u015fidecinin \u00e7ekin iptali davas\u0131 a\u00e7amayaca\u011f\u0131na karar vermektedir. Ancak, Yarg\u0131tay bu gibi hallerde ke\u015fidecinin menfi tespit davas\u0131 a\u00e7ma hakk\u0131n\u0131n bulundu\u011funu da ifade etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7ekin kaybolmas\u0131, \u00e7al\u0131nmas\u0131, gasp edilmesi gibi hallerden kaynakl\u0131 iptal davalar\u0131nda, \u00e7ekin 3. ki\u015filerin eline ge\u00e7mesi ve bankaya ibraz edilmesi tehlikesi bulundu\u011fundan dolay\u0131, bu gibi hallerde iptal davas\u0131nda TTK\u2019n\u0131n 757\/1. maddesi uyar\u0131nca, muhatap bankan\u0131n \u00e7eki \u00f6demekten men edilmesi de ihtiyati tedbir olarak istenmelidir. Madde metninde \u00f6deme yasa\u011f\u0131 tedbirine h\u00fckmedilmesi i\u00e7in teminat yat\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine ili\u015fkin a\u00e7\u0131k bir h\u00fck\u00fcm bulunmamakla birlikte, uygulamada mahkemelerce \u00e7ek bedelinin %5 ile %15\u2019i aras\u0131nda de\u011fi\u015fen miktarlarda teminat yat\u0131r\u0131lmas\u0131 istenmektedir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, \u00e7ekin yanma, y\u0131rt\u0131lma gibi sebeplerle zayi olmas\u0131 halinde \u00e7ekin 3. ki\u015filerin eline ge\u00e7me ihtimali bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan bu gibi durumlarda mahkemeden \u00f6deme yasa\u011f\u0131 talep edilmesine gerek olmayacakt\u0131r. Mahkemece \u00f6deme yasa\u011f\u0131na h\u00fckmedilmi\u015f ve bu karar ke\u015fideciye tebli\u011f olunmas\u0131na ra\u011fmen hamile \u00f6demede bulunan ke\u015fideci, TTK m. 646\/2 gere\u011fi, hile veya a\u011f\u0131r kusuru nedeniyle borcundan kurtulmu\u015f say\u0131lmayaca\u011f\u0131ndan iptal karar\u0131 hamiline tekrardan ifada bulunmak zorunda kalacakt\u0131r.  Kald\u0131 ki, \u00f6deme yasa\u011f\u0131 karar\u0131 verilmemi\u015f olsa dahi bor\u00e7lu, hileli veya a\u011f\u0131r kusurlu bir \u015fekilde \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fiye \u00f6demede bulunursa, karar hamiline haks\u0131z fiil h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re \u00f6demede bulunmak zorundad\u0131r. \u00d6deme yasa\u011f\u0131 karar\u0131n\u0131n tebli\u011finden sonra \u00f6demede bulunan muhatap bankan\u0131n sorumlulu\u011fu do\u011facakt\u0131r ve muhatap banka, haks\u0131z fiil h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re (TBK m. 49 vd.) sorumlu olacakt\u0131r. TTK\u2019n\u0131n 759\/1. maddesinin a\u00e7\u0131k h\u00fckm\u00fc uyar\u0131nca, iptal davas\u0131 ancak \u00e7eki eline ge\u00e7iren ki\u015finin bilinmemesi halinde a\u00e7\u0131labilir. Bu nedenle, dava has\u0131ms\u0131z olarak a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130ptal davas\u0131 a\u00e7ma yolunun se\u00e7ilmesiyle birlikte vadesi gelmemi\u015f olsa da ihtiyati bir tedbir olarak \u00e7eke ili\u015fkin \u00f6deme yasa\u011f\u0131 konulmas\u0131 talep edilmelidir. Uygulamada mahkemeler taraf\u0131ndan \u00e7eke ili\u015fkin \u00f6deme yasa\u011f\u0131 koymak i\u00e7in \u00e7ek de\u011ferinin %15 oran\u0131nda teminat talep edilmektedir. Al\u0131nacak tedbir karar\u0131yla birlikte ilk a\u015famada \u00e7eke ili\u015fkin risk ortadan kalkacakt\u0131r. Dava sonucunda da mahkeme taraf\u0131ndan \u00e7ekin iptaline karar verildi\u011finde \u00e7ek art\u0131k resmen iptal edilmi\u015f olacakt\u0131r. Dava a\u00e7\u0131lmaya karar verilmesi halinde \u00e7ekin vade tarihi gelmeden i\u015fbu dava a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r. Vade tarihi ge\u00e7en \u00e7eke ili\u015fkin iptal davas\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00f6deme yasa\u011f\u0131na ili\u015fkin bir tedbir karar\u0131 al\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayacak ve dava sonu\u00e7lan\u0131p \u00e7ek iptal edilene kadar risk devam edecektir. Uygulamada \u00e7ek iptal davas\u0131 masrafl\u0131 bir yol olarak g\u00f6z\u00fckse de hak sahibine tam koruma sa\u011flamas\u0131 sebebiyle \u00e7ok daha fazla tercih edilmektedir. Ayr\u0131ca belirtmek gerekir ki, has\u0131ms\u0131z olarak a\u00e7\u0131lan \u00e7ek iptal davas\u0131 sonras\u0131nda mahkeme taraf\u0131ndan Ticaret Sicili Gazetesi\u2019nde \u00e7ekin kay\u0131p oldu\u011funa ili\u015fkin ilanlar yay\u0131nlan\u0131r. \u0130landan \u00f6nce veya sonra iptal karar\u0131 verilmeden bahse konu kay\u0131p \u00e7ek mahkemeye sunulursa ya da sunulmasa bile \u00e7eki elinde bulunduran ki\u015fi ortaya \u00e7\u0131karsa, dava istirdat davas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr ve mahkeme taraf\u0131ndan davac\u0131ya istirdat davas\u0131 a\u00e7mas\u0131 i\u00e7in s\u00fcre verilir.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7ekin \u0130ptali Davas\u0131n\u0131n Hukuki Sonu\u00e7lar\u0131<\/h2>\n\n\n\n

\u00c7ekin iptali davas\u0131 ile ilk olarak, iptal karar\u0131n\u0131 alan ki\u015finin hak sahipli\u011finin te\u015fhisine imkan tan\u0131mas\u0131d\u0131r. \u0130ptal karar\u0131 alan davac\u0131, \u00e7ek olmadan hakk\u0131n\u0131 talep edebilme veya yeni bir \u00e7ek verilmesini talep etme hakk\u0131na kavu\u015fur. Bununla birlikte, iptal davas\u0131 bir tespit davas\u0131 niteli\u011fini haiz oldu\u011fundan sadece senedin zayi oldu\u011funu tespit eder. Dolay\u0131s\u0131yla ortada bir eda davas\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, karar lehine olan ki\u015finin ilamlar\u0131n icras\u0131 yoluyla takip yapabilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7ekin iptali davas\u0131  ile ikinci olarak iptale konu \u00e7ekin te\u015fhis fonksiyonunun ortadan kalkmas\u0131d\u0131r. Bu kararla birlikte, bor\u00e7lunun (ke\u015fidecinin) \u00e7ekin hamili olarak g\u00f6z\u00fcken ki\u015fiye \u00f6deme yapma zorunlulu\u011fu ortadan kalkar. \u00c7eki elinde bulunduran hamil iyiniyetli bile olsa art\u0131k ke\u015fideciye elinde bulunan \u00e7eke dayal\u0131 olarak ba\u015fvurabilme hakk\u0131n\u0131 kaybeder. Zira, iptal karar\u0131yla birlikte zayi olan \u00e7ekin hak sahipli\u011fini te\u015fhis i\u015flevi ortadan kalkm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ptal karar\u0131n\u0131n bu sonucu, olumsuz sonu\u00e7 olarak isimlendirilmektedir (\u015eaban Kay\u0131han, K\u0131ymetli Evrak Hukuk, 7. Bask\u0131, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, Ankara, 2020, s. 90)<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Mahkemece verilen bu karar maddi hukuk anlam\u0131nda kesin h\u00fck\u00fcm te\u015fkil etmez. Maddi hukuk y\u00f6n\u00fcnden mevcut hukuki durum aynen devam eder. \u0130ptal karar\u0131, hakk\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na, i\u00e7eri\u011fine ve bu hak \u00fczerindeki tasarruf yetkisine tesir etmez . \u0130ptal karar\u0131, maddi anlamda kesin h\u00fck\u00fcm te\u015fkil etmedi\u011fi i\u00e7in karar uyar\u0131nca kendisine ba\u015fvurulan ki\u015fi, \u00e7ekten do\u011fan t\u00fcm defileri ileri s\u00fcrebilecektir. \u0130ptal karar\u0131, maddi hukuk y\u00f6n\u00fcnden etkili de\u011fildir. Bu nedenle senet zilyedi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015finin hukuki durumunda de\u011fi\u015fiklik yaratmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc, iyi niyetin korunmas\u0131, iptal karar\u0131 ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ptal karar\u0131, sadece bor\u00e7luya hamile \u00f6deme yapma zorunlulu\u011funu ortadan kald\u0131r\u0131r, hamilin maddi anlamda bir alaca\u011f\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermez. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, \u00e7eki elinde bulunduran \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015finin hakk\u0131n\u0131n sona erdi\u011fi ve onun yerine davac\u0131n\u0131n hak sahibi oldu\u011fu sonucuna var\u0131lamaz. B\u00f6yle bir durumda, iyiniyetli hamilin ba\u015fvurabilece\u011fi yol, iptal karar\u0131n\u0131n iptali i\u00e7in bir dava a\u00e7mak olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Senet iptal edilmi\u015f fakat bor\u00e7lu hen\u00fcz ifada bulunmam\u0131\u015f ve bor\u00e7lu karar elinde bulunan ki\u015fiye yeni bir \u00e7ek vermi\u015fse, iyiniyetli \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi bor\u00e7lu ile karar hamiline kar\u015f\u0131 istihkak davas\u0131 a\u00e7abilecektir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, bor\u00e7lu (ke\u015fideci) karar hamiline \u00f6demede bulunmu\u015fsa iyiniyetli \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi \u00f6demeyi alan tarafa kar\u015f\u0131 sebepsiz zenginle\u015fme davas\u0131 a\u00e7abilir.<\/p>\n\n\n\n

Bor\u00e7lu (ke\u015fideci), iptal karar\u0131na istinaden iptal karar\u0131n\u0131 ibraz eden karar hamiline ifada bulunmu\u015fsa ve bu \u00f6deme de TTK m. 646\/1 ve m. 710\/3\u2019e uygunsa (hile veya a\u011f\u0131r kusur yoksa), borcundan kurtulacakt\u0131r. Bu halde, senede zilyet olan iyiniyetli \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi, bor\u00e7luya kar\u015f\u0131 de\u011fil, karar hamiline kar\u015f\u0131 iptal karar\u0131n\u0131n iptali istemiyle dava a\u00e7acak ve iptal karar\u0131 alan karar hamilinin me\u015fru hak sahibi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak suretiyle \u00e7ek bedelini geri alabilecektir.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 olarak, art\u0131k bor\u00e7lu olan ki\u015finin alacakl\u0131 hamile kar\u015f\u0131 bir \u00f6demede bulunma zorunlulu\u011fu bulunmayacakt\u0131r. Bu karar sonucunda, karar lehine olan ki\u015fi hakk\u0131n\u0131 senetsiz (\u00e7eksiz) olarak talep edebilir. Bir ba\u015fka ifadeyle, iptal karar\u0131 karar lehine olan kimsenin \u00e7eki ibraz etmeden hak sahibi olarak kabul edilmesine veya yeni bir \u00e7ek d\u00fczenlenmesini talep etme imkan\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bor\u00e7lu iptal karar\u0131na g\u00fcvenerek karar\u0131 alan ki\u015fiye \u00f6deme yapmakla borcundan kurtulur. Ancak, yukar\u0131da belirtildi\u011fi \u00fczere, iyi niyetli \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin iptal karar\u0131n\u0131n iptali veya sebepsiz zenginle\u015fme gibi davalarla ger\u00e7ekten alacakl\u0131 olduklar\u0131n\u0131 ispat etme haklar\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Here are some similar works that might interest you:;<\/p>\n\n\n\n

\n
\n